सार्थक ब्यूरो ।सुदूरपश्चिम प्रदेशमा गिद्धको सङ्ख्या सुधारोन्मुख हुनु एउटा उत्साहजनक संकेत हो। विगतमा मरेका गिद्ध वा विषादीका कारण धेरै गिद्ध हराउन थालेका थिए, तर समुदायमा बढेको संरक्षण चेतना, विषादीको प्रयोगमा रोकथाम, र सक्रिय अनुगमनका कारण फेरि गिद्धको कोलोनी देखिन थालेको छ।
गिद्ध, जसलाई प्रकृतिको कुचीकार पनि भनिन्छ, मरेका जनावर मात्र खाने भएकाले वातावरणलाई सफा राख्छ, रोगको महामारी फैलिनबाट जोगाउँछ र खाद्य शृङ्खला सन्तुलित राख्छ। नेपाल पन्छी संरक्षण सङ्घ (BCN) का अनुसार गत वर्ष १४३ वटा गिद्धको गुँड भेटिएको थियो भने यस वर्ष १५५ पुगेको छ। यसले देखाउँछ कि संरक्षण र समुदाय सहभागिताले प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको छ।
कञ्चनपुर, कैलाली, बैतडी र डडेलधुरामा गिद्धको उपस्थिति बढेको छ। अति सङ्कटापन्न प्रजाति जस्तै डङ्गर, सानो खैरो, लामो ठुँडे र हिमाली गिद्धसहित नौ प्रजाति पाइने यस प्रदेशमा गिद्ध संरक्षणको चुनौती अझै कायमै छ। जटायु रेस्टुरेन्ट जस्ता पहलहरूले गिद्धको सुरक्षा र पुनर्स्थापनामा योगदान पुर्याइरहेका छन्।
सबैभन्दा रमाइलो तथ्य त के छ भने, पूर्वी नवलपरासीबाट सुरु भएको सानो खैरो गिद्धले ६०० किलोमिटर यात्रा गरेर सुदूरपश्चिमको बडीमालिका क्षेत्रमा पुग्न सफल भएको छ। यसले देखाउँछ कि प्राकृतिक मार्ग सुरक्षित राख्न सकिएमा गिद्धले आफ्नै वातावरणमा पुनः स्थापित हुन सक्छ।
गिद्ध संरक्षण केवल वन्यजन्तुको मात्र विषय होइन; यो मानव स्वास्थ्य, वातावरणीय सन्तुलन र स्थानीय पर्यटनसँग पनि जोडिएको छ। सरकारले र समुदायले मिलेर संरक्षणमा लगानी गर्नु अब समयको माग हो। यसले गिद्धको अस्तित्व मात्र जोगाउँदैन, प्राकृतिक चक्रलाई स्थायी बनाउँछ।
सुदूरपश्चिमको आकाश फेरि गिद्धको रौद्रशैलीले भरिएको देखिनु, संरक्षणका प्रयास सफल हुँदै गएको स्पष्ट संकेत हो। यो यात्रामा निरन्तरता आवश्यक छ—प्रकृति र मानव जीवन दुवैका लागि।








Discussion about this post