सार्थक अनलाईन
Live
Top Logo Side Ad
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
Live
No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
  • राजनीति
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
  • प्रदेश समाचार
  • रोचक
  • खेल समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
  • ENGLISH
  • ePaper

मुख्यमन्त्री फेरिए, तर मधेस किन फेरिन सकेन ?

सार्थक अनलाईन by सार्थक अनलाईन
२०८२ पुष ११, शुक्रबार ७:५६
in Breaking (With Image), समाचार, हाम्रो विचार
0
मुख्यमन्त्री फेरिए, तर मधेस किन फेरिन सकेन ?

-प्रेमचन्द्र झा
संघीय लोकतान्त्रिक गणतान्त्रिक संविधान लागू भएपछि मधेस प्रदेशले ठूलो परिवर्तन भोग्ने अपेक्षा गरिएको थियो । संघीयता मधेसका लागि अधिकार, पहिचान र समृद्धिको ऐतिहासिक अवसर मानिएको थियो । आफ्नै प्रदेश सरकार बनेपछि शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, उद्योग र पूर्वाधारमा ठोस सुधार आउने आशा जनतामा थियो । तर संविधान कार्यान्वयनपछिका वर्षहरू हेर्दा एउटा गम्भीर प्रश्न उठ्छ— शासन प्रणाली फेरियो, सरकार फेरियो, मुख्यमन्त्री फेरिए, तर मधेस किन फेरिन सकेन ?
संघीयतापछिको पहिलो प्रदेश सरकारदेखि हालसम्म मधेस प्रदेशले करिब आधा दर्जन मुख्यमन्त्री पाइसकेको छ । लालबाबु राउतदेखि कृष्णप्रसाद यादवसम्म आइपुग्दा अनुहार, दल र गठबन्धन फेरिँदै गए । तर शासनको शैली, प्राथमिकता र परिणाम भने उस्तै देखिन्छ । यसले मधेस अझै पनि संरचनागत रूपमा पुरानै सोच र व्यवस्थाबाट मुक्त हुन नसकेको संकेत गर्छ ।
मधेस प्रदेशको शैक्षिक अवस्था चिन्ताजनक छ । विश्वको औसत साक्षरता दर ८२ प्रतिशत पुगेको र नेपालको औसत ७८ प्रतिशत नाघिसकेको अवस्थामा मधेसको साक्षरता दर करिब ६६ प्रतिशतमा सीमित छ । शिक्षा विकासको मेरुदण्ड हो भन्ने कुरा स्वीकार गरिए पनि प्रदेश सरकारले यसलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्न सकेको देखिँदैन ।
आर्थिक अवस्था पनि उस्तै कमजोर छ । नेपालको प्रतिव्यक्ति आय करिब १,४८० डलर पुगेको बेला मधेस प्रदेशको प्रतिव्यक्ति आय अझै हजार डलरभन्दा तल छ । यसको अर्थ मधेसका नागरिक गरिबीको चक्रबाट बाहिर निस्कन सकेका छैनन् । संघीयताले दिएको आर्थिक स्वायत्तता व्यवहारमा उतार्न प्रदेश सरकार असफल देखिएको छ ।
प्रदेशको समग्र अवस्था अन्ततः नेतृत्वसँग जोडिन्छ । मुख्यमन्त्रीले ठूलो सपना, स्पष्ट भिजन र दृढ इच्छाशक्ति बोकेको हुनुपर्छ । तर अहिलेसम्म मधेसले पाएका मुख्यमन्त्रीहरूमा दीर्घकालीन विकास सोच र कठोर कार्यान्वयनको क्षमता स्पष्ट देखिन सकेको छैन । सत्ता व्यवस्थापन हाबी रहँदा विकास एजेन्डा गौण बनेको अनुभूति जनतामा छ ।
सरकारी विद्यालयहरूको गुणस्तर कमजोर छ, शिक्षक व्यवस्थापन र अनुगमन प्रभावकारी छैन । प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षामा पर्याप्त लगानी भएको छैन । यही कारण मधेसका युवा अध्ययनका लागि प्रदेश बाहिर वा विदेश जान बाध्य छन् ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि भवन छन्, तर चिकित्सक छैनन्; चिकित्सक छन्, तर उपकरण छैनन् । गम्भीर बिरामीलाई आज पनि काठमाडौँ वा भारत लैजानुपर्ने बाध्यता कायमै छ । यो अवस्था प्रदेश सरकारको कमजोर योजना र कार्यान्वयनको प्रत्यक्ष परिणाम हो ।
मधेस कुनै समय उद्योग र व्यापारको केन्द्र थियो । तर आज जनकपुर चुरोट कारखाना, वीरगञ्ज चिनी कारखाना, कृषि औजार कारखानाजस्ता उद्योग बन्द अवस्थामा छन् । यी उद्योग पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सकिएको भए हजारौँ रोजगारी सिर्जना हुन सक्थ्यो । तर राजनीतिक इच्छाशक्ति र स्पष्ट नीति अभावका कारण सम्भावना अवसरमा बदलिन सकेन ।
कृषि मधेसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो । तर किसान आज पनि मल, सिँचाइ, प्रविधि र बजारको अभावमा संघर्षरत छन् । आधुनिक र व्यावसायिक कृषि प्रणालीतर्फ रूपान्तरण नगरेसम्म मधेसको गरिबी घट्न सक्दैन ।
हुलाकी राजमार्ग, निजगढ–काठमाडौँ द्रुतमार्ग र निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलजस्ता आयोजनाले मधेसको आर्थिक नक्सा बदल्न सक्छन् । तर यी आयोजना कछुवा गतिमा छन् । संघ सरकारसँग प्रभावकारी समन्वय गर्न नसक्नु पनि प्रदेश नेतृत्वको कमजोरी हो ।
मधेस प्रदेशमा भ्रष्टाचार विकासको ठूलो बाधा बनेको छ । बजेट विनियोजनदेखि ठेक्का प्रक्रियासम्म पारदर्शिता कमजोर छ । विकास योजनाहरू कागजमै सीमित हुने अवस्था आम बनेको छ । मुख्यमन्त्रीले उदाहरणीय नेतृत्व नदिँदासम्म प्रशासन सुधार सम्भव देखिँदैन ।
मधेसको अवस्था केवल सरकार वा मुख्यमन्त्रीको मात्र गल्ती होइन । जनताले कस्तो नेतृत्व रोज्छन् भन्ने कुराले पनि भविष्य निर्धारण गर्छ । पैसा, जात वा क्षणिक लाभका आधारमा मतदान गर्ने प्रवृत्तिले कमजोर नेतृत्वलाई माथि पुर्‍याएको यथार्थ स्वीकार्नैपर्छ ।
मधेसलाई चाहिएको सत्ता परिवर्तन होइन, राजनीतिक संस्कार र नेतृत्वको परिवर्तन हो । भाषण होइन, परिणाम दिने राजनीति आवश्यक छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, उद्योग र रोजगारीलाई प्राथमिकतामा राख्ने स्पष्ट रोडम्याप बिना मधेस फेरिन सक्दैन ।
संघीयता अवसर हो, जादु होइन । सही नेतृत्व, सचेत नागरिक र जवाफदेही शासन पाएमा मधेसको रूपान्तरण सम्भव छ । अब प्रश्न मधेसको होइन— मधेसको नेतृत्व र मधेसका मतदाताको निर्णयको हो । जब यो चेतना व्यवहारमा उतारिन्छ, तब मात्र मधेसले संघीयताको वास्तविक अर्थ अनुभूति गर्नेछ ।(झा नेपाल पत्रकार महासंघ रौतहटका पूर्व अध्यक्ष हुन्।)

Previous Post

सेबोन नेतृत्वमाथि गम्भीर प्रश्न, हिरासतभित्रको भोकहड्तालले उजागर गरेको नियामक संकट

Next Post

बर्दियाको गुलरियामा कपडा बैंकको शुभारम्भ

Next Post
बर्दियाको गुलरियामा कपडा बैंकको शुभारम्भ

बर्दियाको गुलरियामा कपडा बैंकको शुभारम्भ

Discussion about this post

भर्खरै प्रकाशित

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

२०८३ कार्तिक २६, बिहीबार ६:४५
नागरिक विवेकको मत

नागरिक विवेकको मत

२०८३ कार्तिक २३, सोमबार ८:२०
 सक्षम नेतृत्व छानौं

 सक्षम नेतृत्व छानौं

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ७:०७
नारा होइन उत्पादन गर्

नारा होइन उत्पादन गर्

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ६:५९
कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

२०८३ कार्तिक २१, शनिबार १०:३४
महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

२०८३ श्रावण २९, शुक्रबार ६:५७
नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। हाम्रो कार्यालय भिमदत्त नगरपालिका वडा नं ४, कन्चनपुर अवस्थित छ।
अनलाईन सञ्चारमाध्यम दर्ता प्रमाणपत्र नं. : ३६८२–२०७९/८०
सूचीकरण प्रमाणपत्र नं. ३७३३
समाचार तथा विज्ञापनकालागि: +977 985-8751107
समाचार हेडलाइन
  • समाचार
  • राजनीति
  • आर्थिक
  • समाज
  • शिक्षा
  • धर्म संस्कृति
  • मनोरञ्जन
  • साहित्य र कला
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • खेलकुद
हाम्रो टिम
  • सम्पादक : हरि प्रसाद जोशी
  • व्यवस्थापक : प्रदिप राना
  • डेस्क प्रमुख : बिर सिंह ऐर
सामाजिक संजाल
Facebook X-twitter Youtube Envelope
Copyright © 2026 Sarthak Online. All Rights Reserved.
Live
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper

Copyright © 2024 Sarthak Online. All Rights Reserved.