सार्थक डेस्क।दैलेखको भैरवी गाउँपालिका (१) जलजले क्षेत्र अहिले पेट्रोलियम अन्वेषणको केन्द्रबिन्दु बनेको छ। चीन र नेपाली प्राविधिकहरूको संयुक्त प्रयासमा गरिएको अन्वेषणले नेपालमा ठूलो पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यासको सम्भावित भण्डारण रहेको प्रारम्भिक संकेत दिएको छ। विसं २०७८ वैशाख २८ गतेदेखि सुरु भएको ड्रिलिङ कार्यले ४,०१३ मिटरको गहिराइमा पहिलो नमुनामा करिब एक अर्ब १२ करोड घनमिटर मिथेन ग्यासको प्रारम्भिक पुष्टि गरेको छ। यदि बाँकी तीन सम्भावित कुभा पनि यसअनुसार उत्पादन दिन सक्षम भए, जलजले क्षेत्रमा कुल ४३० अर्ब घनमिटर ग्यासको भण्डारण रहेको अनुमान गरिएको छ, जसले करिब ५० वर्षसम्म नेपालको ग्यास आवश्यकतालाई धान्न सक्छ।
यो उपलब्धि केवल भौगोलिक वा प्राविधिक सफलता मात्र होइन। यसले नेपाललाई ऊर्जा सुरक्षा र स्वदेशी स्रोतको सदुपयोगको दिशामा ठूलो अवसर प्रदान गर्दछ। नेपाली प्राविधिक र चिनियाँ विशेषज्ञहरूको सहकार्यले गर्दा, अनुसन्धान प्रक्रिया वैज्ञानिक र व्यवस्थित रूपमा अघि बढेको छ। यो अन्वेषण परियोजना नेपाल–चीनबीचको २०१९ को सरकार–सरकार सम्झौताअन्तर्गत संचालनमा आएको हो, जसले विदेशी सहयोगमा राष्ट्रिय आवश्यकताका लागि स्वदेशी स्रोतको पहिचान र उपयोग सुनिश्चित गर्ने नमुना प्रस्तुत गरेको छ।
तर, प्रारम्भिक सफलता र उत्साहबीच व्यावसायिक उत्खनन र उत्पादनमा अझै धेरै चुनौतीहरू बाँकी छन्। नेपाल आयल निगमको संयोजकत्वमा गठित चार सदस्यीय अध्ययन समितिले ग्यासको व्यावसायिक उपयोग, आवश्यक पूर्वाधार, लागत र सम्भावित उद्योग विस्तारका विषयमा गहन अध्ययन गरिरहेको छ। यो अध्ययनले मात्र ठोस निर्णय र दीर्घकालीन नीति निर्माण सम्भव बनाउँछ।
साथै, परियोजनाले स्थानीय रोजगारी र उद्योगमैत्री वातावरण सिर्जना गर्ने सम्भावना पनि राख्दछ। अन्वेषण क्षेत्रको स्थलगत अवलोकन, प्रशासनिक समन्वय, सडक–विद्युत पहुँच विस्तार र स्थानीय जनसमुदायको सहभागिताले परियोजनाको दीर्घकालीन सफलता सुनिश्चित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालको लागि जलजले परियोजना एक ऐतिहासिक मोड हो। विसं २०७२ को भारतीय नाकाबन्दीपछि स्वदेशी ऊर्जा स्रोतको खोजीको आवश्यकता अझै प्रष्ट भएको थियो। अहिले प्रारम्भिक नतिजाले नेपालमा पेट्रोलियम र ग्यासको संभावना मात्र पुष्टि गरेको छैन, स्वदेशी ऊर्जा उत्पादन, दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षा र आर्थिक विकासका नयाँ ढोका पनि खोलेको छ।
अन्तिम प्रतिवेदनको पर्खाइमा देश सुरक्षित, व्यवस्थित र दीर्घकालीन योजना सहित परियोजनालाई अघि बढाउन आवश्यक छ। प्रारम्भिक नतिजाले उत्साह र आशा बढाएको छ, तर वास्तविक लाभ र स्थिरता सुनिश्चित गर्न अध्ययन, पूर्वाधार निर्माण र नीति निर्माणमा पूर्ण ध्यान दिनु अनिवार्य छ। दैलेखको पेट्रोलियम अन्वेषणले नेपाललाई स्वदेशी ऊर्जा र आर्थिक आत्मनिर्भरता तर्फ एक महत्वपूर्ण कदम चाल्न प्रेरित गरेको छ।








Discussion about this post