सार्थक अनलाईन
Live
Top Logo Side Ad
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
Live
No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
  • राजनीति
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
  • प्रदेश समाचार
  • रोचक
  • खेल समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
  • ENGLISH
  • ePaper

नागरिकतामा आमाको समान वंशीय हक : ऐतिहासिक निर्णय तर कार्यान्वयनमा चुनौती

सार्थक अनलाईन by सार्थक अनलाईन
२०८२ भाद्र १९, बिहीबार ७:०८
in Breaking (With Image), समाचार
0
नागरिकतामा आमाको समान वंशीय हक : ऐतिहासिक निर्णय तर कार्यान्वयनमा चुनौती

सार्थक ब्यूरो ।नेपालको संघीय संसद्ले पारित गरेको नागरिकता दोस्रो संशोधन विधेयकले आमा र बुवालाई समान वंशीय हक दिने संवैधानिक अधिकारलाई ऐनमा स्पष्ट र व्यावहारिक बनाएको छ। संविधान जारी भएको दश वर्षपछि मात्र यो कानुनी अभावलाई परिपूर्ति गरिएको हो, जुन नेपाली समाजमा लैङ्गिक समानता र पहिचानका लागि महत्वपूर्ण मोडका रूपमा व्याख्या गर्न सकिन्छ।
संविधानको धारा १२ ले पहिले नै वंशीय नागरिकतामा आमा र बुवालाई समान हैसियत दिएको थियो। तर व्यवहारमा नागरिकता दिने अधिकारीहरूले प्रावधान अस्पष्ट रहेको भन्दै आमाको नाम मात्रको आधारमा नागरिकता दिन अस्वीकार गर्दै आएका थिए। यसले धेरै युवायुवतीहरूलाई नागरिकता नपाउने, अध्ययन, रोजगारी र सेवामा प्रवेश गर्न नसक्ने गम्भीर समस्या सिर्जना गरेको थियो।
सर्वोच्च अदालत र उच्च अदालतले पटक–पटक यसबारे आदेश दिए पनि कार्यान्वयनमा ढिलाइ भइरहेकाले अन्ततः संसद्ले विधेयक पारित गरेर कानुनी बाटो खोलेको हो।
१. आमाको नामबाट वंशीय नागरिकता
– अब बुवाको पहिचान नभएको वा उपलब्ध नभएको अवस्थामा आमा मात्रैको नाममा पनि वंशीय नागरिकता लिन सकिनेछ।
– यसले लामो समयदेखि “बुवाले मात्र नागरिकता दिन सक्छ” भन्ने व्यवहारिक सोचलाई तोडेको छ।
– आमाले विदेशी नागरिकसँग विवाह गरे पनि विदेशी नागरिकता नलिएको अवस्थामा सन्तानलाई आमाको नामबाट अङ्गीकृत नागरिकता लिन सक्ने व्यवस्था।
– जन्मकै आधारमा बुवा वा आमा मध्ये एकजनाले मात्र नागरिकता पाएको अवस्थामा पनि सन्तानलाई नागरिकता दिने प्रावधानले पहिचान विहीनता हटाउनेछ।
– नागरिकता दिन अस्वीकृत वा विवादित अवस्थामा अब गृह सचिवसमक्ष निवेदन दिन सकिने र तोकिएको समयसीमाभित्र निर्णय गर्नुपर्ने व्यवस्था।
– यसले प्रशासकीय ढिलासुस्ती घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।
– स्वघोषणा गलत ठहर भएमा कानुनी सजायको प्रावधान राखिएको छ, जसले नागरिकता दुरुपयोगको सम्भावनालाई नियन्त्रण गर्नेछ।
– नागरिकता उमेर नपुगेका बालबालिकालाई नाबालक परिचयपत्र दिने व्यवस्था गरिएको छ, जसले बालबालिकाको औपचारिक पहिचानलाई सुदृढ पार्नेछ।
यो संशोधनले लैङ्गिक समानतातर्फ ठुलो कदम चाल्दै आमाको हैसियतलाई औपचारिक मान्यता दिएको छ।
नागरिकताविहीन युवाको समस्या समाधान हुँदै शिक्षा, रोजगारी, सम्पत्ति र सेवामा प्रवेश गर्न सहजता हुनेछ।
प्रशासनिक लचिलोपन बढ्नेछ र नागरिकतामा हुने विभेदकारी व्यवहार अन्त्य हुने अपेक्षा छ। तर, यस कानुनी प्रगतिसँगै केही चुनौतीहरू पनि देखिन्छन् । स्थानीय अधिकारीहरूको परम्परागत सोच अझै परिवर्तन नभएकाले व्यावहारिक रूपमा फेरि समस्या आउन सक्छ। विशेषगरी खुला सीमा भएका क्षेत्रमा नागरिकता दुरुपयोगको जोखिम देखिन्छ। नागरिकता सधैं राजनीतिक स्वार्थसँग गाँसिने विषय भएकाले भविष्यमा फेरि विवाद सिर्जना हुनसक्छ।
नागरिकता संशोधन विधेयक पारित हुनु केवल कानुनी प्रक्रिया मात्र होइन, सामाजिक न्याय र समानताको दिशामा ऐतिहासिक उपलब्धि हो। आमा र बुवाको समान वंशीय हकको सुनिश्चितताले हजारौं पीडित युवायुवतीलाई नयाँ आशा दिएको छ। तर यसको सही कार्यान्वयन, सचेत प्रशासन र पारदर्शी प्रक्रिया सुनिश्चित नगरेसम्म यो कानुनी उपलब्धि व्यवहारमै सीमित हुने जोखिम पनि उत्तिकै छ।

Previous Post

सुदूरपश्चिममा बाँदर र बदेलको आतंक, बाली नष्ट भएपछि गाउँ खाली हुँदै

Next Post

सुदूरपश्चिममा मौलिक कला–संस्कृति जगेर्ना गर्न : स्थानीय तहको पहल

Next Post
सुदूरपश्चिममा मौलिक कला–संस्कृति जगेर्ना गर्न : स्थानीय तहको पहल

सुदूरपश्चिममा मौलिक कला–संस्कृति जगेर्ना गर्न : स्थानीय तहको पहल

Discussion about this post

भर्खरै प्रकाशित

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

२०८३ कार्तिक २६, बिहीबार ६:४५
नागरिक विवेकको मत

नागरिक विवेकको मत

२०८३ कार्तिक २३, सोमबार ८:२०
 सक्षम नेतृत्व छानौं

 सक्षम नेतृत्व छानौं

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ७:०७
नारा होइन उत्पादन गर्

नारा होइन उत्पादन गर्

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ६:५९
कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

२०८३ कार्तिक २१, शनिबार १०:३४
महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

२०८३ श्रावण २९, शुक्रबार ६:५७
नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। हाम्रो कार्यालय भिमदत्त नगरपालिका वडा नं ४, कन्चनपुर अवस्थित छ।
अनलाईन सञ्चारमाध्यम दर्ता प्रमाणपत्र नं. : ३६८२–२०७९/८०
सूचीकरण प्रमाणपत्र नं. ३७३३
समाचार तथा विज्ञापनकालागि: +977 985-8751107
समाचार हेडलाइन
  • समाचार
  • राजनीति
  • आर्थिक
  • समाज
  • शिक्षा
  • धर्म संस्कृति
  • मनोरञ्जन
  • साहित्य र कला
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • खेलकुद
हाम्रो टिम
  • सम्पादक : हरि प्रसाद जोशी
  • व्यवस्थापक : प्रदिप राना
  • डेस्क प्रमुख : बिर सिंह ऐर
सामाजिक संजाल
Facebook X-twitter Youtube Envelope
Copyright © 2026 Sarthak Online. All Rights Reserved.
Live
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper

Copyright © 2024 Sarthak Online. All Rights Reserved.