सार्थक अनलाईन
Live
Top Logo Side Ad
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
Live
No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
  • राजनीति
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
  • प्रदेश समाचार
  • रोचक
  • खेल समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
  • ENGLISH
  • ePaper

जुठो–सुतक संस्कार : किन, कसरी र कति दिन ?

सार्थक अनलाईन by सार्थक अनलाईन
२०८२ पुष ११, शुक्रबार ८:१४
in Breaking (With Image), धर्म संस्कृति, समाचार
0

हिन्दू संस्कारमा जन्म, गर्भपतन र मृत्युजस्ता जीवनका संवेदनशील क्षणसँग जोडिएर आउने अशुद्ध अवस्थालाई जुठो र सुतक (आशौच) भनिन्छ । यी संस्कारहरू केवल धार्मिक कर्मकाण्ड मात्र होइनन्, सामाजिक अनुशासन, स्वच्छता र मानसिक विश्रामसँग पनि जोडिएका मानिन्छन् ।
जुठो र सुतकको धार्मिक अर्थ
धार्मिक मान्यताअनुसार जन्म र मृत्यु दुवै अवस्थामा परिवार शारीरिक, मानसिक र भावनात्मक रूपमा अस्थिर हुन्छ । यही अवस्थालाई व्यवस्थित गर्न, शुद्ध–अशुद्धको सीमा निर्धारण गर्न र कर्मकाण्डलाई सही विधिमा सम्पन्न गर्न जुठो–सुतकको व्यवस्था गरिएको हो ।
मृतकको सपिण्डी नहुँदासम्म जल अर्पण गर्दै निम्न मन्त्र पाठ गर्ने चलन छः
अनादिनी धनोदेव शंख चक्र गदाधर अक्षयम्
पुण्डरीकाक्ष प्रेत मोक्षप्रदो भव
यसको भावार्थ मृत आत्माको मोक्षको कामना गर्नु हो ।
सुतक (आशौच) कहिले लाग्छ ?
गर्भस्रावको अवस्था
छ महिनासम्मको गर्भस्राव भए आमालाई जति महिनाको गर्भ तुहेको हो, त्यति दिन सुतक मानिन्छ । बाबु र सपिण्डीलाई भने चार महिनासम्म नुहाए शुद्ध हुने र पाँच–छ महिनाको अवस्थामा तीन दिन सुतक लाग्ने मान्यता छ ।
पूर्ण जन्म वा शिशु मृत्यु
सात महिनादेखि पूर्ण जन्मसम्म सुत्केरीलाई १० दिन सुतक लाग्छ । नाल नकाटीकन शिशु मरे सपिण्डीलाई ३ दिन र सुत्केरीलाई १० दिन मानिन्छ । नाल काटिसकेपछि मृत्यु भए पूर्ण १० दिन सुतक मानिन्छ ।
माइतमा सुत्केरी भए
माइतमा सुत्केरी भएको अवस्थामा बाबु र दाजुभाइलाई १ दिन सुतक लाग्छ । म्याद नाघेर सुनेको सुतक भने बार्नु पर्दैन ।
जुठो (मृत्यु) कति दिन बार्ने ?
जुठो सम्बन्धको निकटता अनुसार फरक–फरक हुन्छ ।
त्यही दिन वा रात मात्र भए १ दिन, दुई दिन एक रात भए पक्षिणी मानिन्छ ।
नजिकका सम्बन्ध
व्रतबन्ध नगरी मरेका छोराको बाबु–आमालाई ३ रात । बाबु–आमाको मृत्युमा छोराले १० दिन जुठो बार्नुपर्छ । सासू–ससुराको ३ दिन, ज्वाइँले एक रात वा तीन दिन मानिन्छ ।
छोरी र विवाहित सम्बन्ध
विवाहित छोरी माइतमा मरे दाजुभाइलाई ३ दिन । पतिको घरमा मरे पक्षिणी । मृत्युको खबर १० दिनभित्र सुने ३ दिन र त्यसपछि सुने १ दिन मात्र ।
सपिण्डी र अन्य नातागोता
सपिण्डीभित्रका व्यक्तिको मृत्युमा उमेरअनुसार १ दिनदेखि १० दिनसम्म जुठो मानिन्छ । मामा–माइजु, काका, फूपू, भतिजा, सालासालीजस्ता टाढा सम्बन्धमा धेरैजसो स्नान मात्र पर्याप्त मानिन्छ
गुरुको मृत्युमा ३ दिन, मित्रको १ दिन र घरमा आएर नाता नपर्ने व्यक्तिको मृत्यु भए पनि १ दिन जुठो मान्ने चलन छ ।
जुठो–सुतकको सामाजिक सन्देश
आजको आधुनिक जीवनमा जुठो–सुतकलाई कतिपयले केवल धार्मिक कर्मकाण्डका रूपमा हेर्छन् । तर यसको मूल उद्देश्य शोकको समयमा परिवारलाई केही समय विश्राम दिनु, भीडभाड र अनावश्यक सामाजिक गतिविधिबाट टाढा राख्नु तथा मानसिक सन्तुलन कायम गर्नु हो ।
धार्मिक रूपमा हेर्दा यो आत्माको शान्ति र मोक्षसँग जोडिएको छ भने सामाजिक रूपमा हेर्दा अनुशासन, स्वच्छता र संवेदनशीलताको प्रतीक हो ।
जुठो–सुतक संस्कार हिन्दू समाजको दीर्घ परम्पराको हिस्सा हो । यसलाई अन्धविश्वासका रूपमा मात्र होइन, संस्कृति, अनुशासन र मानवीय संवेदनासँग जोडिएको अभ्यासका रूपमा बुझ्न आवश्यक छ । समय र परिस्थितिअनुसार व्यवहारिक लचकता अपनाउँदै यसको मर्म बुझेर पालना गर्नु नै आजको सन्दर्भमा उपयुक्त देखिन्छ ।

Previous Post

बर्दियाको गुलरियामा कपडा बैंकको शुभारम्भ

Next Post

राजनीतिक दलसँग निरन्तर संवादमा सरकार : मन्त्री खरेल

Next Post
राजनीतिक दलसँग निरन्तर संवादमा सरकार : मन्त्री खरेल

राजनीतिक दलसँग निरन्तर संवादमा सरकार : मन्त्री खरेल

Discussion about this post

भर्खरै प्रकाशित

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

२०८३ कार्तिक २६, बिहीबार ६:४५
नागरिक विवेकको मत

नागरिक विवेकको मत

२०८३ कार्तिक २३, सोमबार ८:२०
 सक्षम नेतृत्व छानौं

 सक्षम नेतृत्व छानौं

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ७:०७
नारा होइन उत्पादन गर्

नारा होइन उत्पादन गर्

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ६:५९
कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

२०८३ कार्तिक २१, शनिबार १०:३४
महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

२०८३ श्रावण २९, शुक्रबार ६:५७
नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। हाम्रो कार्यालय भिमदत्त नगरपालिका वडा नं ४, कन्चनपुर अवस्थित छ।
अनलाईन सञ्चारमाध्यम दर्ता प्रमाणपत्र नं. : ३६८२–२०७९/८०
सूचीकरण प्रमाणपत्र नं. ३७३३
समाचार तथा विज्ञापनकालागि: +977 985-8751107
समाचार हेडलाइन
  • समाचार
  • राजनीति
  • आर्थिक
  • समाज
  • शिक्षा
  • धर्म संस्कृति
  • मनोरञ्जन
  • साहित्य र कला
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • खेलकुद
हाम्रो टिम
  • सम्पादक : हरि प्रसाद जोशी
  • व्यवस्थापक : प्रदिप राना
  • डेस्क प्रमुख : बिर सिंह ऐर
सामाजिक संजाल
Facebook X-twitter Youtube Envelope
Copyright © 2026 Sarthak Online. All Rights Reserved.
Live
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper

Copyright © 2024 Sarthak Online. All Rights Reserved.