सार्थक डेस्क।देशमा लोकतन्त्रको जरा मजबुत बनाउन राजनीतिक दलहरू अपरिहार्य आधारस्तम्भ मानिन्छन्। तर पछिल्ला वर्षहरूमा दलहरूप्रति जनताको आस्था दिनप्रतिदिन खस्कँदै गएको छ। सडकदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म जनताको आक्रोश र असन्तोष प्रत्यक्ष देख्न सकिन्छ। लोकतन्त्रको मेरुदण्ड मानिने राजनीतिक दलहरूप्रति किन यस्तो अविश्वास बढ्दै गइरहेको छ ? यसको मूल कारणहरूलाई आत्मसमीक्षा गर्दै सुधारको बाटो खोज्नु अहिलेको आवश्यकता हो।
सबैभन्दा पहिले, दलका नेताहरूको ‘कथनी र करनी’बीचको विशाल खाडल जनआक्रोशको प्रमुख कारण बनेको छ। जनताको बीचमा ठूला ठूला भाषण गर्ने, लोकतन्त्रको रक्षा र समृद्धिको वाचा गर्ने तर त्यो व्यवहारमा परिणत गर्न असफल हुने प्रवृत्तिले जनता निराश भएका छन्। जनताको जीवनस्तरमा कुनै सार्थक सुधार ल्याउन नसक्दा जनताले नेताहरूलाई ‘मात्र भाषण गर्ने’ पात्रको रूपमा हेर्न थालेका छन्।
दोस्रो, दलहरूभित्र अन्तरक्रियाको संस्कृति हराउँदै गएको छ। नेताहरूले कार्यकर्तालाई आदेशपालक मात्र ठान्ने, छलफल संवाद नगर्ने, एकोहोरो निर्देशन दिने प्रवृत्तिले संगठनभित्र सजीव बहस र विचारको प्रवाह रोकिएको छ। कार्यकर्ताका आवाज सुन्ने र समावेश गर्ने संस्कार नहुँदा पार्टीहरू विचारशून्यता र गुटबन्दीको दलदलमा फसेका छन्।
तेस्रो, जनताका सरोकारका विषयलाई केवल भाषणको सामग्रीमा सीमित पारिएको छ। दलहरू जनताको माग सुन्ने होइन, उनीहरूलाई मात्र चुनावी मतदाता र भीडको रूपमा हेर्ने प्रवृत्तिमा सीमित भएका छन्। यसले दल र जनताको सम्बन्धमा दूरी बढाएको छ।
चौथो, बिचौलिया, दलाल र आसेपासेहरूको बोलबाला बढ्दै जानु पनि दलहरूप्रतिको विश्वास गुम्ने अर्को प्रमुख कारण हो। राजनीतिक नियुक्तिहरू, ठेक्का–पट्टा, सरुवा–बढुवा जस्ता क्षेत्रमा यिनै बिचौलियाको हालीमुहाली हुँदा पार्टीभित्र इमानदार र निष्ठावान कार्यकर्ताहरू पछाडि परेका छन्।
पाँचौँ, नीति–सिद्धान्त बिर्सेर केवल सत्ता प्राप्ति र संरक्षणलाई नै ‘सिद्धान्त’ बनाइयो। जसरी पनि सत्तामा पुग्नुपर्ने हो भन्ने मानसिकताले नै दलहरूको आन्तरिक नीति–शुचिता र सार्वजनिक जवाफदेहिताको संस्कार नष्ट गरिदिएको छ। यही कारण पछिल्ला १७ वर्षमा १५ वटा सरकार र १५ प्रधानमन्त्री देखिनु राजनीतिक अस्थिरताको ज्वलन्त प्रमाण हो।
यसरी राजनीतिक दलहरूमा इमानदारी, विचार र संगठनात्मक अनुशासनभन्दा पनि अवसरवाद र भ्रष्टाचार हावी हुँदै जानु लोकतन्त्रका लागि खतरनाक सङ्केत हो। जब नेताहरूले कार्यकर्तालाई हेर्दैनन्, जनताको आवाज सुन्दैनन्, जनहितको काम नगरी सत्ताको लोभमा मात्र केन्द्रित हुन्छन्, तब जनतामा असन्तोष र आक्रोश बढ्नु स्वाभाविक हो।
अब दलहरूले समयमै आत्मसमीक्षा गरेर सुधारको बाटो लिनुपर्छ। कार्यकर्तासँग छलफल र विचार–विमर्शको संस्कृति विकास गर्नुपर्छ, जनताको मागलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ, बिचौलिया र दलालहरूलाई पार्टी संरचना बाहिर राख्नुपर्छ, भ्रष्टाचार र अनियमिततामा शून्य सहनशीलताको नीति लागू गर्नुपर्छ।
राजनीतिक दलहरू लोकतन्त्रका विद्यालय हुन्। यदि विद्यालयमै अनुशासन, विचार र इमानदारी छैन भने लोकतन्त्रको भविष्य उज्यालो हुन सक्दैन। दलहरूले आफ्नो उद्देश्य सत्ता होइन, सेवा हो भन्ने कुरा आत्मसात् नगरेसम्म जनता अझै टाढिँदै जान्छन्।
यही कारण अबको आवश्यकता सत्ताको होड होइन, सिद्धान्तको पुनर्जागरण हो—जसले मात्र दलहरूलाई पुनः जनताको मन जित्न सक्षम बनाउँछ। लोकतन्त्रको दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि दलहरूले जनविश्वास पुनः प्राप्त गर्न, पारदर्शी र जवाफदेही बन्न, जनताको सेवा गर्नुपर्छ। यही बाटो नै निराशा र आक्रोशको अँध्यारोलाई चिर्दै उज्यालो भविष्यतर्फ अघि बढ्ने एकमात्र विकल्प हो।








Discussion about this post