सार्थक अनलाईन
Live
Top Logo Side Ad
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper
Live
No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
  • राजनीति
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
  • प्रदेश समाचार
  • रोचक
  • खेल समाचार
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
  • ENGLISH
  • ePaper

लोकतान्त्रिक यात्राः उपलब्धि, विचलन र सुधारको अनिवार्यता

सार्थक अनलाईन by सार्थक अनलाईन
२०८२ पुष ८, मंगलवार ६:४५
in Breaking (With Image), समाचार, हाम्रो विचार
0
“न्याय खोज्न अब कहाँ जाने ?”

सार्थक डेस्क।नेपालको पछिल्लो चार दशकको राजनीतिक इतिहास निरन्तर संघर्ष, परिवर्तन र अपेक्षाले भरिएको छ । २०४६ को जनआन्दोलनले एकदलीय पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य गर्दै बहुदलीय लोकतन्त्रको ढोका खोल्यो । त्यसपछि २०५२–२०६२ को सशस्त्र द्वन्द्व, २०६२–६३ को दोस्रो जनआन्दोलन र अन्ततः २०७२ मा संविधान जारी हुनुसम्म आइपुग्दा मुलुकले गणतन्त्र, संघीयता र नागरिक अधिकारजस्ता ठूला राजनीतिक उपलब्धि हासिल गर्‍यो । यी परिवर्तनहरूले राज्यसत्ताको स्रोत जनतामै निहित छ भन्ने मान्यतालाई संस्थागत गरे ।
२०४६ पछिको राजनीतिक परिवर्तनले नागरिकलाई अभिव्यक्ति, संगठन र प्रेस स्वतन्त्रताको प्रत्याभूति दियो । जनताले पहिलोपटक स्वतन्त्र रूपमा आफ्ना प्रतिनिधि चयन गर्ने अवसर पाए, जसले लोकतन्त्रप्रतिको भरोसा बलियो बनायो । तर यी उपलब्धि पूर्ण रूपमा संस्थागत हुन नपाउँदै मुलुक पुनः द्वन्द्वको चक्रमा फस्यो । दशक लामो सशस्त्र संघर्ष र त्यसपछि भएको दोस्रो जनआन्दोलनले राजतन्त्रको अन्त्य गर्दै गणतन्त्रको स्थापना गर्‍यो ।
गणतन्त्रपछिको यात्रा पनि सहज रहेन । पहिलो संविधानसभाबाट संविधान बन्न नसक्दा मुलुकले लामो राजनीतिक संक्रमण भोग्नुपर्‍यो । अन्ततः दोस्रो संविधानसभाबाट २०७२ मा जारी संविधानले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई औपचारिक रूप दियो । संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको व्यवस्था, मौलिक हकको विस्तृत सूची र समावेशी प्रतिनिधित्वको सिद्धान्तले राज्य संरचनालाई नयाँ दिशातर्फ डोर्‍यायो । २०७४ को निर्वाचनपछि तीनै तहका सरकार सञ्चालनमा आएपछि विकास र सेवा प्रवाह स्थानीय तहसम्म विस्तार भएको अनुभव पनि देखियो ।
तर उपलब्धिको यो सूचीसँगै राजनीतिक अभ्यासका गम्भीर कमजोरीहरू पनि समानान्तर रूपमा बढ्दै गए । तीन दशकको लोकतान्त्रिक अभ्यासमा राजनीति क्रमशः विचारभन्दा पद, शक्ति र पैसातर्फ केन्द्रित हुँदै गयो । सत्ता प्राप्ति र जोगाउने प्रतिस्पर्धाले नीति निर्माणलाई अस्थिर बनायो । सरकार बनाउने र ढाल्ने खेलले दीर्घकालीन विकास योजनालाई ओझेलमा पार्‍यो । यही अस्थिरताले असन्तोषलाई मलजल गर्‍यो, जसको एउटा रूप सशस्त्र द्वन्द्वका रूपमा प्रकट भयो ।
द्वन्द्वलाई समयमै संवाद र सहमतिबाट समाधान गर्न नसक्नु तत्कालीन राजनीतिक नेतृत्वको ठूलो असफलता थियो । त्यसको मूल्य हजारौँ नागरिकले ज्यान गुमाएर तिरे, पूर्वाधार नष्ट भयो र समाजमा गहिरो विभाजन पैदा भयो । द्वन्द्वपछि प्राप्त गणतन्त्र, संघीयता र समावेशिताजस्ता संरचनागत परिवर्तनको कार्यान्वयनमा पनि दलहरू आपसी अविश्वास, भागबण्डा र स्वार्थबाट माथि उठ्न सकेनन् । संविधान निर्माण प्रक्रियामा सर्वसम्मति कायम हुन नसक्दा मधेश, थारु र अन्य समुदायमा असन्तोष फैलिन पुग्यो ।
संविधान कार्यान्वयनपछि राजनीतिक स्थायित्व आउने अपेक्षा गरिए पनि व्यवहारमा गुटबन्दी, दलगत हस्तक्षेप र नीतिगत भ्रष्टाचार झन् मौलायो । राज्यका निकायहरू जनताप्रति जवाफदेही बन्नुको साटो दल र नेताप्रति उत्तरदायी बन्न थाले । दलभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर हुँदा नेतृत्व पुस्तान्तरण रोकियो र युवामा निराशा चुलियो । आज देखिने आक्रोश, प्रदर्शन र असन्तुष्टि यही लामो राजनीतिक विचलनको परिणाम हो ।
अबको आवश्यकता स्पष्ट छ—लोकतन्त्रलाई नारामा होइन, व्यवहारमा संस्थागत गर्ने । त्यसका लागि स्वार्थकेन्द्रित राजनीतिबाट माथि उठेर दीर्घदृष्टि, इमानदारिता र जनउत्तरदायित्वमा आधारित नयाँ राजनीतिक अभ्यास सुरु गर्नुपर्छ । विचार, नीति र अनुसन्धानमा आधारित राजनीति बिना मुलुकका जटिल चुनौतीको समाधान सम्भव छैन ।
युवा नेतृत्वलाई निर्णायक भूमिकामा ल्याउँदै अनुभव भएका नेताहरूलाई मार्गदर्शक भूमिकामा सीमित गर्नु आजको बहस मात्र होइन, आवश्यकता बनिसकेको छ । नेतृत्व चयनमा उमेर होइन, क्षमता, शिक्षा, प्रविधिको ज्ञान र समस्या समाधान गर्ने दक्षतालाई मापदण्ड बनाइनुपर्छ । यसले मात्र बदलिँदो समाजका अपेक्षाअनुसार उत्तरदायी र दूरदर्शी नेतृत्व उत्पादन गर्न सक्छ ।
भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन स्थापना नगरी लोकतन्त्रको जग बलियो हुँदैन । सार्वजनिक पदमा बसेर भ्रष्टाचारमा दोषी ठहरिएकालाई कडा कारबाही र राजनीतिक जीवनबाट अलग गर्ने स्पष्ट नीति आवश्यक छ । बजेट, टेन्डर, नियुक्ति र निर्णय प्रक्रियामा डिजिटल पारदर्शिता लागू गर्दै जननिगरानी बढाउनुपर्छ । साथै, संवैधानिक निकाय र न्यायपालिकालाई राजनीतिक दबाबबाट मुक्त राख्नु अनिवार्य छ ।
सामाजिक न्याय र समावेशिताको सवालमा पनि अब औपचारिकतामा सीमित हुने समय सकिएको छ । निर्णय तहमा महिला, दलित, आदिवासी, मधेशी र पछाडि पारिएका समुदायको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षामा समान पहुँच बिना समावेशिता खोक्रो नारा मात्र हुन्छ । विविध पहिचानको सम्मान गर्दै साझा नेपालीपनलाई मजबुत बनाउनु नै दीर्घकालीन राष्ट्रिय एकताको आधार हो ।
लोकतन्त्रको यात्रा निरन्तर प्रक्रिया हो । विगतका उपलब्धि सुरक्षित राख्दै भएका गल्ती सच्याउने साहस नगरेसम्म भविष्य सुरक्षित हुँदैन । अब राजनीतिक दल, नेतृत्व र राज्य सबैले आत्मसमीक्षा गर्दै सुधारको बाटो रोज्नैपर्छ—त्यही बाटोले मात्र लोकतन्त्रलाई जनताले महसुस गर्ने शासन प्रणालीमा रूपान्तरण गर्न सक्छ ।

Previous Post

जेनजी रेडफोर्ड कञ्चनपुरको कमाण्डर धामी

Next Post

सुदूरपश्चिममा एक महिनामा ५२४ फरार प्रतिवादी नियन्त्रणमा

Next Post
सुदूरपश्चिममा एक महिनामा ५२४ फरार प्रतिवादी नियन्त्रणमा

सुदूरपश्चिममा एक महिनामा ५२४ फरार प्रतिवादी नियन्त्रणमा

Discussion about this post

भर्खरै प्रकाशित

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

 तिहारका नाममा खुलेआम पटाका पड्काउदा 

२०८३ कार्तिक २६, बिहीबार ६:४५
नागरिक विवेकको मत

नागरिक विवेकको मत

२०८३ कार्तिक २३, सोमबार ८:२०
 सक्षम नेतृत्व छानौं

 सक्षम नेतृत्व छानौं

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ७:०७
नारा होइन उत्पादन गर्

नारा होइन उत्पादन गर्

२०८३ कार्तिक २२, आईतवार ६:५९
कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

कञ्चनपुरमा सरकारी धान खरिद सुरु, कोटा नपाउँदा किसान निराश

२०८३ कार्तिक २१, शनिबार १०:३४
महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

महाकाली करिडोरको कछुवा गति : १५ वर्षमा ६ किलोमिटर मात्रै कालोपत्रे

२०८३ श्रावण २९, शुक्रबार ६:५७
नेपाली भाषाको यो पोर्टलले समाचार, विचार, मनोरञ्जन, खेल, विश्व, भिडियो तथा जीवनका विभिन्न आयामका समाचार र विश्लेषणलाई समेट्छ। हाम्रो कार्यालय भिमदत्त नगरपालिका वडा नं ४, कन्चनपुर अवस्थित छ।
अनलाईन सञ्चारमाध्यम दर्ता प्रमाणपत्र नं. : ३६८२–२०७९/८०
सूचीकरण प्रमाणपत्र नं. ३७३३
समाचार तथा विज्ञापनकालागि: +977 985-8751107
समाचार हेडलाइन
  • समाचार
  • राजनीति
  • आर्थिक
  • समाज
  • शिक्षा
  • धर्म संस्कृति
  • मनोरञ्जन
  • साहित्य र कला
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • खेलकुद
हाम्रो टिम
  • सम्पादक : हरि प्रसाद जोशी
  • व्यवस्थापक : प्रदिप राना
  • डेस्क प्रमुख : बिर सिंह ऐर
सामाजिक संजाल
Facebook X-twitter Youtube Envelope
Copyright © 2026 Sarthak Online. All Rights Reserved.
Live
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
    • विश्व समाचार
  • स्वास्थ्य
  • आर्थिक
    • शेयर बजार
    • बैंक तथा वित्त
  • राजनीति
    • नेपाली काङ्ग्रेस
    • नेकपा एमाले
    • माओवादी
    • राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
  • अन्तर्वार्ता
  • अभिलेख
    • हाम्रो विचार
    • फोटो फिचर
  • प्रदेश समाचार
    • कोशी प्रदेश
    • मधेश प्रदेश
    • बागमती प्रदेश
    • गण्डकी प्रदेश
    • लुम्बिनी प्रदेश
    • कर्णाली प्रदेश
    • सुदूरपश्चिम प्रदेश
  • रोचक
  • खेल समाचार
    • स्थानीय खेल
    • राष्ट्रीय खेल
    • अन्तर्राष्ट्रिय खेल
  • अन्तर्राष्ट्रिय
  • विविध
    • धर्म संस्कृति
    • मनोरञ्जन
    • मौसम
    • शिक्षा
    • समाज
    • साहित्य र कला
  • ENGLISH
  • ePaper

Copyright © 2024 Sarthak Online. All Rights Reserved.